Tháng 7/2017 hiện vùng cửa khẩu xuất khẩu nông sản Việt sang Trung Quốc rơi vào khung cảnh đìu hiu, xuất khẩu gặp nhiều khó khăn và từ tiểu thương đến doanh nghiệp muốn xuất khẩu hàng hóa sang Trung Quốc phải chuẩn bị đủ các loại giấy tờ mới có thể thông quan...

Tháng 7/2017 hiện vùng cửa khẩu xuất khẩu nông sản Việt sang Trung Quốc rơi vào khung cảnh đìu hiu, xuất khẩu gặp nhiều khó khăn và từ tiểu thương đến doanh nghiệp muốn xuất khẩu hàng hóa sang Trung Quốc phải chuẩn bị đủ các loại giấy tờ mới có thể thông quan...  Vào thời gian trước, lưu lượng hàng hóa xuất nhập khẩu, thông quan giữa 2 nước Việt Nam và Trung Quốc qua cửa khẩu quốc tế Móng Cái tăng vọt; nhằm hạn chế đến mức thấp nhất tình trạng ách tắc hàng hóa, giúp giảm chi phí tối thiểu cho doanh nghiệp, đồng thời tận dụng tối đa lợi thế của Khu kinh tế cửa khẩu Móng Cái, Cảng cạn ICD đã nhanh chóng được đưa vào hoạt động và vận hành như một cửa khẩu. 

Đặc biệt, bên trong khu vực cảng ICD có một chiếc cầu phao, nơi thông thương nông sản chủ yếu của Việt Nam từ Quảng Ninh sang Trung Quốc và ngược lại; trước yêu cầu của Trung Quốc về truy xuất nguồn gốc sản phẩm, nông sản của Việt Nam, số lượng doanh nghiệp đến với cảng cạn Móng Cái rất đông, lượng hàng hóa trên cảng cũng rất nhiều; chiếc cầu phao lúc đó gần như lúc nào cũng bị quá tải; một cán bộ hải quan tại đây cho hay: “Mỗi ngày, số lượng người và xe di chuyển thông qua cửa khẩu Quốc tế Móng Cái là rất lớn; đưa vào vận hành cảng cạn ICD có thể nói là sẽ giảm thiểu áp lực thông quan đối với ngành hải quan và biên phòng nói riêng và các lực lượng chức năng”. Đây là câu chuyện của nhiều tháng trước, hiện giờ cảng cạn IDC vắng hoe, ít xe container dừng đỗ, từ cổng đi vào chỉ vỏn vẹn 4-5 xe đứng chỏng chơ không thể biết từ bao giờ. Khi Cảng hoạt động ít, tất nhiên kéo theo cả dây chuyền những công việc liên quan cũng bị ảnh hưởng. Các anh, chị cửu vạn tại cảng, thất thần mệt mỏi ngồi quanh khu vực, có 02 anh chị là một trong số ít cửu vạn được chọn bốc dỡ hàng từ mối “làm ăn” cũ, đã chia sẻ: Nghề này vất vả, cực nhọc nhưng chỉ đủ ăn; khi có hàng thì có việc, không có hàng thì ngồi chơi, đói dài... Một trong những công việc liên quan khác phải kể đến những công ty làm dịch vụ thông quan; công ty nào lớn thì còn có chỗ đứng, nhiều công ty nhỏ lẻ chuyên hỗ trợ doanh nghiệp xuất hàng thủy sản thì gặp cảnh điêu đứng, bị đóng cửa.

Đã 08 năm nay Móng Cái làm việc, chưa bao giờ thấy tình trạng khó khăn như hiện nay; việc làm dịch vụ xuất khẩu cũng khó mà sống, cố gắng lắm mới thông quan được vài chuyến hàng, không bõ bèn gì; từ hàng tươi sống, đông lạnh đến hàng khô,…, tất cả đều khó khăn; có cán bộ cho biết: “Vẫn biết có nhiều doanh nghiệp, thương lái Trung Quốc nhận, thậm chí bên kia họ còn thiếu nhiều hàng, nhưng do siết chặt kiểm dịch, yêu cầu nên không thể xuất hàng”.

Sản lượng thủy sản có thể bảo quản không nhiều, người chăn nuôi cũng đang gặp phải khó khăn khi tới thời điểm thu hoạch, muôn vàn yếu tố tác động đến tình trạng XK thủy sản sang Trung Quốc đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt của các ngành chức năng trong liên kết, tạo cầu nối giữa người chăn nuôi và doanh nghiệp. Theo cán bộ dịch vụ ở đây cho biết, với những yêu cầu khắt khe, nhiều công ty dịch vụ phá sản dẫn đến cảnh nợ nần; anh em cùng nghề nhiều người đắng cay vì kinh doanh khủng hoảng. Một chủ doanh nghiệp lớn tại TP Móng Cái chuyên XK sứa chia sẻ: Tôi có hơn 100 container đang chờ XK, tiêu thụ nội địa không đáng kể, thôi thì ngồi chờ Trung Quốc thông quan và tự an ủi “sứa dễ bảo quản, chỉ cần ướp muối là sẽ không sao”(!???).

Còn nhiều doanh nghiệp nữa cũng trong tình trạng tương tự, hàng tồn, ùn ứ không nơi tiêu thụ bắt buộc doanh nghiệp phải tự xử lý linh hoạt trong nâng cấp cơ sở, nâng cao đội ngũ quản trị. Theo thông tin từ các cơ quan chức năng tại cửa khẩu, hiện nay danh mục hàng thủy sản Việt Nam được Tổng cục Hải quan Trung Quốc cho phép XK vào thị trường Trung Quốc là 120 loại, theo đó nhiều loại hình NK thay đổi; nhiều mặt hàng trước đây doanh nghiệp XK qua đường biên mậu không quá khắt khe; đơn cử, nếu như trước đây tôm XK chỉ cần ướp đá trong thùng xốp, vừa tiết kiệm chi phí mà hiệu quả bảo quản cao, thì nay muốn XK tôm, doanh nghiệp ngoài việc cần mã vùng sản xuất, nuôi trồng thì sản phẩm phải được cấp đông mới đủ điều kiện; tất nhiên, chi phí để cấp đông tôm quá sức với nhiều doanh nghiệp, từ đó đẩy giá thành lên cao và làm cho cực kỳ khó cạnh tranh.

Ông Phó trưởng phòng Kinh tế TP Móng Cái, cho biết: Các cơ sở nuôi tôm sú, tôm thẻ chân trắng đang liên hệ với các doanh nghiệp XK, gia công, chế biến thủy sản có đủ năng lực, điều kiện theo quy định của pháp luật về cấp đông thủy sản, để thực hiện việc cấp đông tôm phục vụ cho hoạt động XNK, hoặc chủ động sơ chế, tiêu thụ theo hình thức khác; nhưng việc này chưa phải một sớm một chiều mà có thể làm được ngay. Ông cũng cho biết: “Riêng địa bàn Quảng Ninh hiện có 3 doanh nghiệp được phép XK thủy sản vào thị trường Trung Quốc đã được phía bạn công nhận, đồng nghĩa với việc chỉ 3 doanh nghiệp này đủ trang thiết bị, năng lực thực hiện cấp đông sản phẩm; một số doanh nghiệp xin cấp phép nhưng đang phải chờ đợi để được chấp thuận”.

                                                                                                                                                                NQ Huy