Khuyến công - "đòn bẩy" cho công nghiệp nông thôn phát triển

Quảng Ninh nhiều năm qua được biết đến là địa phương có tốc độ tăng trưởng kinh tế thuộc nhóm dẫn đầu cả nước. Bên cạnh các ngành kinh tế mũi nhọn như khai khoáng, công nghiệp chế biến, chế tạo, dịch vụ và du lịch, khu vực công nghiệp nông thôn của tỉnh cũng đang có bước phát triển đáng ghi nhận với sự xuất hiện ngày càng nhiều doanh nghiệp đầu tư vào chế biến nông sản, thực phẩm, cơ khí, vật liệu mới, mỹ phẩm, sản phẩm phục vụ nông nghiệp và công nghiệp hỗ trợ.

Tuy nhiên, phần lớn doanh nghiệp công nghiệp nông thôn vẫn có quy mô vừa và nhỏ, năng lực tài chính hạn chế, khó tiếp cận nguồn vốn đầu tư công nghệ hiện đại. Đây chính là "điểm nghẽn" khiến nhiều doanh nghiệp chưa thể nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm cũng như mở rộng thị trường.

Trong bối cảnh đó, Chương trình Khuyến công quốc gia và khuyến công địa phương đã trở thành công cụ hỗ trợ thiết thực, tạo động lực để doanh nghiệp mạnh dạn đổi mới thiết bị, cải tiến dây chuyền sản xuất và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Điều đáng ghi nhận là Quảng Ninh không coi khuyến công đơn thuần là chính sách hỗ trợ tài chính mà đã từng bước gắn hoạt động này với chiến lược phát triển công nghiệp địa phương, lựa chọn đúng đối tượng, đúng ngành nghề và đúng nhu cầu của doanh nghiệp.

Đổi mới công nghệ - điểm sáng nổi bật của khuyến công năm 2025

Năm 2025 đánh dấu một năm triển khai hiệu quả Chương trình Khuyến công quốc gia tại Quảng Ninh. Theo kế hoạch được Bộ Công Thương phê duyệt, tỉnh triển khai 04 đề án với tổng kinh phí hỗ trợ 2,7 tỷ đồng. Mặc dù một đơn vị xin rút khỏi chương trình, toàn tỉnh vẫn hoàn thành 100% số đề án, giải ngân 2,4 tỷ đồng, hỗ trợ trực tiếp cho 08 cơ sở công nghiệp nông thôn.

Nếu nhìn vào con số hỗ trợ, giá trị chưa thực sự lớn. Tuy nhiên, hiệu quả của chương trình nằm ở khả năng kích hoạt nguồn lực xã hội. Từ nguồn vốn hỗ trợ của Nhà nước, các doanh nghiệp đã chủ động huy động thêm hàng tỷ đồng vốn đối ứng để đầu tư máy móc, thiết bị hiện đại. Đây chính là hiệu ứng "vốn mồi" - một trong những mục tiêu quan trọng nhất của chính sách khuyến công.

Các đề án năm 2025 tập trung vào những lĩnh vực có giá trị gia tăng cao như cơ khí, chế biến thực phẩm, mỹ phẩm và sản xuất nhựa. Đây đều là những ngành đang có nhu cầu lớn về đổi mới công nghệ nhằm đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường.

Trong lĩnh vực cơ khí, việc hỗ trợ các doanh nghiệp đầu tư máy cắt laser CNC công suất lớn đã góp phần nâng cao độ chính xác gia công, giảm hao hụt nguyên liệu, tiết kiệm nhân công và tăng đáng kể năng suất lao động. Đây là xu hướng tất yếu của ngành cơ khí hiện đại khi yêu cầu về chất lượng sản phẩm ngày càng khắt khe.

Ở lĩnh vực chế biến thực phẩm, chương trình đã hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư đồng bộ các dây chuyền chiết rót, thiết bị trao đổi nhiệt, máy đóng gói, máy hút chân không, hệ thống sấy liên hoàn và nhiều thiết bị tự động khác. Việc đầu tư này không chỉ giúp nâng cao sản lượng mà còn bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm, tăng tính đồng nhất của sản phẩm và kéo dài thời gian bảo quản.

Đối với doanh nghiệp sản xuất mỹ phẩm, việc ứng dụng máy nhũ hóa chân không hiện đại giúp kiểm soát chất lượng sản phẩm tốt hơn, đồng thời tạo tiền đề để doanh nghiệp phát triển các dòng sản phẩm có giá trị gia tăng cao.

Trong khi đó, lĩnh vực sản xuất nhựa cũng ghi nhận sự thay đổi tích cực khi doanh nghiệp được hỗ trợ đầu tư máy ép nhựa thế hệ mới, nâng cao độ chính xác sản phẩm, mở rộng quy mô đơn hàng và tăng năng lực cạnh tranh trên thị trường.

Có thể thấy, điểm chung của các đề án là đều hướng tới mục tiêu nâng cao trình độ công nghệ thay vì chỉ tăng quy mô sản xuất. Đây chính là hướng đi phù hợp với chủ trương tái cơ cấu ngành công nghiệp theo chiều sâu.

Hiệu quả kinh tế - xã hội được khẳng định

Điểm nổi bật của chương trình khuyến công Quảng Ninh là hiệu quả không chỉ thể hiện ở doanh thu hay sản lượng mà còn ở những tác động lan tỏa đối với phát triển kinh tế - xã hội địa phương.

Sau khi được hỗ trợ đầu tư máy móc, nhiều doanh nghiệp ghi nhận năng suất lao động tăng đáng kể, chất lượng sản phẩm ổn định hơn, chi phí sản xuất giảm, từ đó nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường.

Quan trọng hơn, các đề án đã góp phần duy trì và tạo việc làm ổn định cho hàng trăm lao động địa phương với mức thu nhập ngày càng được cải thiện. Đây là yếu tố có ý nghĩa lớn trong bối cảnh nhiều địa phương đang đối mặt với tình trạng thiếu việc làm ổn định ở khu vực nông thôn.

Bên cạnh đó, việc ứng dụng thiết bị hiện đại còn giúp doanh nghiệp sử dụng hiệu quả nguyên liệu, giảm tiêu hao năng lượng, hạn chế phát sinh chất thải và từng bước đáp ứng các tiêu chuẩn về sản xuất sạch hơn.

Đây là những yếu tố đặc biệt quan trọng khi Việt Nam đang triển khai Chiến lược tăng trưởng xanh, cam kết phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050 và thúc đẩy kinh tế tuần hoàn.

Hoàn thiện cơ chế để khuyến công địa phương phát huy hiệu quả

Một trong những dấu mốc đáng chú ý của Quảng Ninh trong năm 2026 là việc hoàn thiện đồng bộ hệ thống chính sách về khuyến công địa phương.

Trước đây, do chưa có quy định mới về mức chi theo quy định của Bộ Tài chính nên hoạt động khuyến công địa phương chưa thể triển khai. Tuy nhiên, chỉ trong nửa đầu năm 2026, tỉnh đã hoàn thành toàn bộ hành lang pháp lý cần thiết.

Hội đồng nhân dân tỉnh ban hành Nghị quyết quy định mức chi cho hoạt động khuyến công địa phương giai đoạn 2026-2030; UBND tỉnh ban hành Quyết định quy định về quy trình xây dựng kế hoạch, tổ chức thực hiện và quản lý kinh phí khuyến công; đồng thời phê duyệt Chương trình khuyến công tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 2026-2030.

Việc hoàn thiện hệ thống chính sách thể hiện quyết tâm của tỉnh trong việc đưa khuyến công trở thành công cụ hỗ trợ phát triển công nghiệp nông thôn lâu dài, thay vì chỉ triển khai theo từng năm.

Theo chương trình được phê duyệt, ngân sách dành cho khuyến công địa phương sẽ tăng đáng kể trong các năm tới. Điều này mở ra cơ hội để nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp cận chính sách hỗ trợ hơn, đồng thời tạo điều kiện để triển khai các mô hình trình diễn kỹ thuật, hỗ trợ phát triển sản phẩm mới, xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường.

Hướng tới khuyến công xanh, thông minh và số hóa

Trong bối cảnh chuyển đổi số và chuyển đổi xanh đang trở thành xu hướng tất yếu, hoạt động khuyến công của Quảng Ninh cũng cần tiếp tục đổi mới cả về nội dung lẫn phương thức triển khai.

Bên cạnh hỗ trợ đầu tư máy móc, chương trình cần ưu tiên các dự án ứng dụng công nghệ số, tự động hóa, trí tuệ nhân tạo trong quản trị sản xuất; các thiết bị tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải; công nghệ tái chế và kinh tế tuần hoàn.

Đồng thời, cần tăng cường hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng thương hiệu, phát triển sản phẩm OCOP, xúc tiến thương mại, thương mại điện tử và kết nối chuỗi giá trị nhằm nâng cao khả năng tiêu thụ sản phẩm.

Đặc biệt, việc gắn kết giữa khuyến công với các chương trình đổi mới sáng tạo, chuyển đổi xanh và phát triển công nghiệp hỗ trợ sẽ tạo ra sức mạnh cộng hưởng, giúp doanh nghiệp công nghiệp nông thôn nâng cao năng lực cạnh tranh trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng.

Tiếp tục khẳng định vai trò của khuyến công trong phát triển công nghiệp địa phương

Những kết quả đạt được trong giai đoạn 2025-2026 cho thấy, khuyến công đang thực sự trở thành động lực thúc đẩy đổi mới công nghệ và phát triển công nghiệp nông thôn tại Quảng Ninh.

Không chỉ giúp doanh nghiệp đầu tư máy móc hiện đại, chương trình còn góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, tạo việc làm, tăng thu nhập cho người lao động, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn và nâng cao giá trị sản xuất công nghiệp.

Với nền tảng chính sách ngày càng hoàn thiện, sự đồng hành của Bộ Công Thương, Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công cùng quyết tâm của chính quyền địa phương và cộng đồng doanh nghiệp, Quảng Ninh có đầy đủ điều kiện để tiếp tục phát huy hiệu quả Chương trình Khuyến công trong giai đoạn tới.

Trong tiến trình thực hiện mục tiêu công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và phát triển kinh tế xanh, khuyến công sẽ tiếp tục giữ vai trò là "bà đỡ" quan trọng, đồng hành cùng doanh nghiệp công nghiệp nông thôn đổi mới công nghệ, nâng cao năng lực cạnh tranh và đóng góp tích cực vào sự phát triển bền vững của tỉnh Quảng Ninh.

TRANG NHUNG